هزینه اشتباهات؛ وقتی مردم بهای بیقانونی دیگران را میدهند
سیستم ثبت جریمهها، بیش از آن که به حل یک مشکل کمک کند، خود به منبعی برای سردرگمی و اتلاف وقت مردم تبدیل شده است.

لینک کوتاه : https://fanaavaripress.ir/?p=25820
فناوری پرس؛ این روزها موضوع جریمههای اشتباهی به یکی از دغدغههای جدی شهروندان تبدیل شده است. نمونهاش دو موردی که مطرح می شود: یکی در محل کار خود در شهرستان است که ناگهان جریمهای برای محدوده مرکزی شهر برایش ثبت میشود و دیگری خانمهایی که در خانه هستند اما جریمهای به نامشان در ساعت حضور در منزل صادر شده است. این مسائل نشان میدهد که سیستم ثبت جریمهها، بیش از آن که به حل یک مشکل کمک کند، خود به منبعی برای سردرگمی و اتلاف وقت مردم تبدیل شده است.
سامانهها و نقصهای فنی
بر اساس اعلام پلیس راهور، یکی از اصلیترین دلایل این اشتباهات، خطای دوربینهای ثبت تخلف است که تا ۵ درصد احتمال خطا دارند. هرچند پلیس اعلام کرده که ۹۷ درصد جریمههای اشتباهی توسط اپراتورها رد میشوند، اما گویا درصد باقیمانده، هزینههای سنگینی را به جان افرادی مانند شما میاندازد که نه تخلفی انجام دادهاند و نه حتی در زمان وقوع تخلف در آن مکان حضور داشتهاند. به نظر میرسد این درصد، هرچند کوچک، برای کسانی که گرفتارش میشوند، صد درصد مشکل است.
دستکاری پلاک، بلای جان پلاکهای بیگناه
نکته مهمتر، موضوعی است که پلیس نیز به آن اذعان دارد: بسیاری از این جریمههای اشتباهی به خاطر دستکاری پلاک توسط برخی رانندگان متخلف رخ میدهد. این افراد با تغییر ارقام پلاک، هم از جریمه اصلی فرار میکنند و هم پلاک یک فرد بیگناه را نشانه میگیرند. این اقدام نهتنها یک تخلف، بلکه طبق ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامی، **جرم** محسوب میشود و مجازات آن تا یک سال حبس است. اما نکته اینجاست که تا زمانی که این افراد شناسایی و به دادسرا معرفی نشوند، بار اصلی این تخلف بر دوش مالکان پلاکهای اصلی است که باید از کار و زندگی خود بزنند و برای جریمهای که به آنها ربطی ندارد، پیگیری کنند.
هزینه تمامشده برای مردم
واقعیت این است که شما، بهعنوان یک شهروند قانونمدار، باید هزینههای جبران این اشتباهات سیستم یا رفتار مجرمانه دیگران را بپردازید. شما باید برای بررسی یک جریمه، به سامانه «سخا» مراجعه کنید، یا به دفاتر پلیس + ۱۰ بروید و وقت خود را صرف کنید تا ثابت کنید که در زمان وقوع تخلف، در جای دیگری بودهاید. این در حالی است که آن فرد متخلف با دستکاری پلاک، به راحتی از ماجرا عبور کرده است. اینجا دقیقاً همان جایی است که **«آش نخورده و دهن سوخته»** معنی پیدا میکند؛ شما بابت تخلفی که نکردهاید، باید از وقت و انرژی خود بزنید و پلیس راهور باید چارهای برای این مشکل پیدا کند تا مردم، قربانی تخلف یا نارساییهای سیستم نباشند.
مسیر پیگیری
در نهایت، برای این موارد، تنها راه موجود، ثبت اعتراض از طریق سامانه **سخا** به آدرس sakha.epolice.ir است یا مراجعه به دفاتر پلیس + ۱۰ و مراکز اجرائیات. هرچند این مسیر، خود، بخشی از همان هزینهای است که نباید شما پرداخت میکردید.
راهکارهای جهانی و ضرورت دیجیتالی شدن خدمات
تجربه کشورهای پیشرفته در مواجهه با معضل جریمههای اشتباهی و دستکاری پلاک، نشان میدهد که این مشکل منحصر به ایران نیست، اما رویکردهای هوشمندانهای برای مدیریت آن وجود دارد. در انگلستان و استرالیا، استفاده از پلاکهای امنیتی با ویژگیهای هولوگرام و جوهرهای ویژه، جعل و کپیسازی را به شدت دشوار کرده است. در کلرادوی آمریکا، با اصلاح فونت و طراحی استاندارد پلاکها، خطای دوربینها در تشخیص حروف شبیه به هم به حداقل رسیده است. همچنین در شهرهایی مانند پکن و شنژن، سیستمهای حل اختلاف سریع (پیش از طرح در دادگاه) راهاندازی شده که بسیاری از جریمههای اعتراضی را در همان مرحله اولیه و بدون نیاز به پیگیری قضایی طولانی، حل و فصل میکنند. این رویکردها نشان میدهد که سرمایهگذاری بر فناوریهای تشخیص هوشمند (همچون شبکههای عصبی با دقت بالای ۹۷ درصد) و امنسازی فیزیکی پلاکها، میتواند تا حد زیادی از بروز جریمههای اشتباهی برای شهروندان بیگناه جلوگیری کند.
با این حال، تا زمانی که این راهکارهای زیرساختی اجرا نشدهاند، ضروریترین اقدام برای کاهش هزینههای جاری مردم، جایگزینی کامل خدمات حضوری با خدمات آنلاین است. در بسیاری از کشورها، فرایند ثبت اعتراض به جریمه، دریافت شماره پرونده، تعویض پلاک و حتی استعلام وضعیت پرونده، همگی از طریق سامانههای یکپارچه و بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام میشود. پلیس راهور ایران نیز باید با توسعه سامانه «سخا» و اتصال آن به سامانههای ثبتی و قضایی، امکان پیگیری غیرحضوری را برای تمامی مراحل فراهم کند تا شهروندان مجبور نباشند برای اثبات بیگناهی خود، از کار و زندگی بزنند و ساعتها در صفهای اداری معطل بمانند. ایجاد پنجرههای واحد الکترونیک، ارسال خودکار پیامک تأیید یا رد اعتراض و ارائه گواهیهای دیجیتال، میتواند بار مراجعات حضوری را به صفر برساند و اعتماد مردم به سیستم را بازگرداند؛ چرا که مردم نباید بهای اشتباهات سیستم یا تخلف دیگران را با اتلاف وقت و هزینههای غیرضروری بپردازند.



